Rola sołtysa w ochronie lokalnych zabytków

Na terenie naszej gminy znajdują się miejsca i obiekty o szczególnej wartości historycznej i kulturowej cmentarze, obiekty sakralne, dawne budynki, miejsca pamięci. Sołtys pełni bardzo ważną rolę w lokalnej społeczności. 

W czasie pokoju działania sołtysa mają charakter prewencyjny i informacyjny:

1. Sołtys jako osoba często mieszkająca w danej miejscowości od lat ma obowiązek obserwowania stanu obiektów zabytkowych (kapliczek, starych cmentarzy, dworków, ruin) znajdujących się na terenie sołectwa.
2. W przypadku zauważenia niszczenia zabytku (np. rozbiórka, dewastacja, nielegalne prace budowlane), sołtys ma obowiązek zgłosić ten fakt wójtowi lub wojewódzkiemu konserwatorowi zabytków.
3. Sołtys może współpracować z Urzędem Gminy EŁK przy tworzeniu lub aktualizacji Gminnego Programu Opieki nad Zabytkami.
4. Sołtys może inicjować wykorzystanie funduszu sołeckiego na renowację lub zabezpieczenie lokalnych zabytków.
5. Sołtys może promować wiedzę o lokalnej historii i zabytkach wśród mieszkańców. 

W czasie zagrożenia (konfliktu zbrojnego) obowiązki sołtysa wpisują się w szerszy plan ochrony dóbr kultury:

1. W ramach planów zarządzania kryzysowego, sołtys może być zobowiązany do doraźnego zabezpieczenia cennych obiektów ruchomych (np. obrazów z kościoła, figur) przed kradzieżą lub zniszczeniem.
2. W razie działań wojennych, sołtys powinien dokumentować i zgłaszać gminie lub konserwatorowi wszelkie uszkodzenia zabytków na terenie sołectwa.
3. Sołtys powinien współpracować z policją i wojskiem w celu ochrony zabytków przed szabrownictwem lub zniszczeniem przez działania militarne